Ngành tiêu biểu năm 2017: Xu hướng dịch chuyển trong tiêu dùng là động lực chính giúp ngành bán lẻ tăng trưởng cao

Năm 2017 đánh dấu là một năm tăng trưởng cao của ngành bán lẻ nhờ vào nhiều điều kiện thuận lợi hỗ trợ ngành tăng trưởng tốt. Những thay đổi trong xu hướng tiêu dùng của người dân với mức chi tiêu cao hơn nhờ thu nhập trung bình gia tăng và chi tiêu nhiều hơn đối với nhiều phân khúc bán lẻ là những động lực chính thúc đẩy cho sự tăng trưởng của ngành bán lẻ trong năm.

Tóm lược:

• Thu nhập bình quân đầu người tăng nhờ kinh tế phục hồi trong những năm qua hỗ trợ rất nhiều cho ngành bán lẻ
• Ngành vàng nữ trang là một trong những phân khúc có tiềm năng tăng trưởng cao, thị trường trang sức ngày càng phát triển sôi động
• Các doanh nghiệp bán lẻ hàng đầu đạt được những kết quả kinh doanh đáng mong đợi nhờ hưởng lợi nhiều từ các yếu tố hỗ trợ ngành
• Hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp trong ngành được chú trọng đẩy mạnh và gia tăng trong năm, đặc biệt là xu hướng M&A của các doanh nghiệp
• Nhờ những thuận lợi trong ngành đã mang lại một năm tăng trưởng cao của các cổ phiếu ngành bán lẻ

       Xu hướng tăng trưởng thu nhập bình quân trên đầu người từ mức tăng trưởng kinh tế phục hồi trong những năm qua, đã hỗ trợ rất nhiều cho nhóm ngành bán lẻ, đặc biệt trong đó là nhóm ngành hàng xa xỉ như nữ trang và xe ô tô.

Biểu đồ: Tăng trưởng thu nhập bình quân ở Việt Nam giai đoạn 2010-2017

       Những xu hướng tiêu dùng chính định hình tương lai của thị trường tiêu dùng Việt Nam năm 2017 bao gồm:

       Thứ nhất nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống, người tiêu dùng Việt Nam có xu hướng chi tiêu cho các sản phẩm giá cao. Tốc độ tăng trưởng kinh tế phục hồi cộng với thu nhập của người dân ngày càng cải thiện giúp việc chi tiêu cho hàng tiêu dùng không thiết yếu của người tiêu dùng Việt Nam ngày càng tăng.

       Thứ hai là kênh thương mại hiện đại (MT) đang tăng trưởng nhanh: Ở Việt Nam, kênh truyền thống (GT) chiếm 80%, MT chiếm 18% và 2% đến từ thương mại điện tử. Tuy nhiên, tăng trưởng doanh thu bán lẻ trong kênh MT cao hơn so với kênh GT trong những năm gần đây. Với đa số người tiêu dùng có lối sống bận rộn, hiện đại sẽ ngày càng chuyển sang kênh MT và thương mại điện tử vì mục đích tiện lợi.

       Thứ ba là tại Việt Nam siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi đang phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng. Cụ thể số lượng cửa hàng tiện lợi và siêu thị tăng gấp 17 lần, từ 147 năm 2012 lên hơn 2.500 cửa hàng vào cuối năm 2017.

       Thứ tư là thương mại điện tử đang dần trở thành xu hướng tiêu dùng mới: Việc sử dụng internet đã gia tăng nhanh chóng. Trong những năm qua, Việt Nam có khoảng 64 triệu người sử dụng Internet chiếm 66% dân số và 73% dân số sử dụng điện thoại di động, trong đó điện thoại thông minh vượt mức 70% vào cuối năm.

       Trong ngành bán lẻ, ngành vàng nữ trang là một trong những phân khúc có tiềm năng tăng trưởng cao. Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (Mã cổ phiếu: PNJ) là doanh nghiệp duy nhất niêm yết trong ngành. Bên cạnh đó, còn có Công ty Vàng Bạc Đá Quý Sài Gòn - SJC (SJC) và Tập đoàn vàng bạc đá quý DOJI (DOJI), là hai doanh nghiệp cạnh tranh với PNJ, nhưng không tạo quá nhiều sức ép với doanh nghiệp và các doanh nghiệp khác đều là doanh nghiệp địa phương nhỏ lẻ. Tuy nhiên, phần lớn thị phần vẫn nằm trong tay các tiệm vàng truyền thống ở địa phương với 80%. Năm 2017, giá vàng thế giới tăng mạnh, nhu cầu thị trường tiếp tục tăng trước nhịp độ tăng số lượng tầng lớp trung lưu của Việt Nam.

Biểu đồ: Biểu đồ thị phần bán lẻ vàng trang sức tại Việt Nam và số lượng cửa hàng các chuỗi bán lẻ trang sức lớn

       Giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2017, lượng tiêu thụ vàng miếng giảm, ở Việt Nam đầu tư vẫn còn phổ biến mặc dù tâm lý xem vàng là một loại tài sản có tính tiết kiệm. Trong những năm gần đây, người dân ngày càng giảm nhu cầu dự trữ vàng, đặc biệt là sau khi Chính phủ ban hành các quy định nhằm kiểm soát thị trường vàng và chấm dứt tình trạng “vàng hóa” trong nền kinh tế.

       Tuy nhiên, thị trường trang sức ngày càng sôi nổi, khi tiêu thụ sản phẩm trang sức ngày càng tăng, trong đó tiêu thụ vàng miếng có xu hướng giảm. Lý giải vấn đề này là do thu nhập của người dân ngày càng tăng, kéo theo tăng nhu cầu sử dụng các loại các mặt hàng xa xỉ như nữ trang ngày càng lớn cả về lượng và giá trị

Biểu đồ: Tiêu thụ vàng trang sức và vàng miếng tại Việt Nam (tấn) giai đoạn 2010-2017

       Trước những triển vọng tươi sáng của nền kinh tế cũng như việc cải thiện tốt thu nhập của đại bộ phận người dân đã giúp cho nhu cầu chi tiêu gia tăng mạnh trong năm, qua đó thúc đẩy tăng trưởng mạnh trong doanh thu của các doanh nghiệp bán lẻ hàng đầu. Tiêu biểu như doanh thu của Công ty Cổ phần Đầu tư Thế giới Di động (Mã cổ phiếu: MWG) đạt 66.340 tỷ đồng, tăng 49% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả tăng trưởng doanh thu đến từ việc mở rộng hoạt động kinh doanh, cụ thể là tăng số lượng cửa hàng Điện Máy Xanh hay Công ty Cổ phần vàng bạc đá quý Phú Nhuận (Mã cổ phiếu: PNJ) năm 2017 ghi nhận doanh thu tăng 28% so cùng kỳ với trang sức bán lẻ vàng tăng hơn 36% do doanh nghiệp nữ trang được hưởng lợi nhiều từ thu nhập bình quân gia tăng của người Việt, cũng như xu hướng chuyển sang các sản phẩm chế tác với giá trị gia tăng cao.

       Công ty Cổ phần Dịch vụ Ô tô Hàng Xanh (Mã cổ phiếu: HAX) ghi nhận doanh thu đạt 3.835 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 84 tỷ đồng, tăng tương ứng 33% và 8% so với năm trước. Đạt được kết quả kinh doanh như vậy là nhờ vào việc Chi nhánh Kim Giang tại Hà Nội đi vào hoạt động.

Biểu đồ: Tăng trưởng doanh thu các doanh nghiệp ngành bán lẻ năm 2017

       Trong năm, các doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng đã gia tăng mạnh hoạt động đầu tư, để đón đầu xu hướng tăng trưởng trong tiêu dùng của người dân. Sự gia tăng mạnh của các tầng lớp trung lưu từ năm 2016 đã tạo đà cho doanh nghiệp gia tăng mạnh đầu tư hàng tồn trong năm, xu hướng vẫn tiếp tục kéo dài đến năm 2017.

       Đối với lĩnh vực bán lẻ điện thoại và điện máy, thì có MWG là doanh nghiệp gia tăng đầu tư vượt trội hơn so với các doanh nghiệp còn lại trong ngành. Hoạt động gia tăng đầu tư diễn ra đối với cả 3 chuỗi kinh doanh chính của doanh nghiệp, bao gồm thế giới di động, Điện Máy Xanh và Bách Hóa Xanh. Việc gia tăng số lượng và quy mô của cửa hàng trong năm, cũng kéo theo số lượng hàng tồn kho tăng tương ứng tại các cửa hàng mở mới và nâng cấp trong năm.

       Về trang sức, doanh nghiệp có thị phần lớn trên thị trường như PNJ có sự gia tăng mạnh hàng tồn kho và mở rộng thêm các chuỗi cửa hàng bán lẻ để đáp ứng nhu cầu cũng như thị hiếu của người tiêu dùng.

       Về mảng tiêu thụ xe hơi thì doanh nghiệp HAX không có hoạt động đầu tư mở rộng, mà thay vào đó chỉ có khoản đầu tư sửa chữa lại chi nhánh Haxaco Láng Hạ. Các cửa hàng đi vào hoạt động trong năm như Haxaco Võ Văn Kiệt, chi nhánh Kim Giang (Hà Nội) và nhiều chi nhánh khác đều được triển khai từ năm trước.

Biểu đồ: Tăng vốn đầu tư của các doanh nghiệp ngành bán lẻ

       Trong năm, hoạt động M&A liên quan đến việc đầu tư vào các công ty con và công ty liên kết là xu hướng chính, đây còn được coi là một xu hướng cũng rất nổi bật trong lĩnh vực tiêu dùng không thiết yếu. Năm 2017, tổng giá trị M&A ở Việt Nam đạt mốc kỷ lục 10,2 tỷ đô la, mức cao nhất từ trước đến nay và tăng trưởng 175% so với năm 2016. Ngành có tỷ trọng giá trị M&A nhỏ nhất là vật liệu hóa chất chiếm 3%, tài chính - ngân hàng chiếm 4%, tiếp theo là bất động sản chiếm 27% và sản xuất hàng tiêu dùng với chiếm 57% đây là ngành có tỷ trọng giá trị lớn nhất.

Biểu đồ: Cơ cấu M&A theo ngành nghề năm 2017

       Năm 2017, ngành trang sức là một năm được mùa khi doanh số tiêu thụ duy trì mức tăng trưởng cao. Cùng với hoạt động mở rộng cửa hàng, cùng với sự gia tăng biên lợi nhuận với các sản phẩm vàng trang sức đã giúp giá cổ phiếu của PNJ tăng hơn 110% trong năm.

       Đối với mảng bán lẻ hàng điện tử thì MWG tiếp tục duy trì mức tăng trưởng 70%, khi doanh thu tiếp tục duy thu và tiếp tục xu hướng tăng trưởng ấn tượng. Số lượng cửa hàng mở mới là động lực tăng trưởng cho cổ phiếu trong năm qua. Năm 2017, MWG tiếp tục tăng gấp 2 lần số lượng cửa hàng Điện Máy Xanh và mở rộng.

       Đối với mảng ô tô thì việc tiếp tục duy trì kết quả kinh doanh tốt, sau năm tăng trưởng đột biến 2016 đã giúp cổ phiếu tăng mức 45% trong năm.

       Các cổ phiếu bán lẻ đã tăng trưởng chung với xu hướng của thị trường, tăng trưởng ổn định trong giai đoạn 3 quý đầu năm và tăng trưởng mạnh trong hai tháng cuối năm, khi dòng tiền mạnh bắt đầu đổ vào thị trường. Kết quả kinh doanh hấp dẫn cộng với triển vọng tăng trưởng vẫn còn sắp tới giúp cổ phiếu MWG và PNJ là một trong những cổ phiếu hấp dẫn nhất trên sàn chứng khoán trong năm.

Biểu đồ: Kết quả tăng trưởng giá cổ phiếu của các doanh nghiệp ngành bán lẻ

       Ngành bán lẻ đã và đang là một trong những ngành ổn định, phát triển bền vững cũng như có nhiều tiềm năng phát triển của Việt Nam. Đó là lý do tại sao các cổ phiếu ngành bán lẻ luôn thu hút các nhà đầu tư, đặc biệt khi mà nền kinh tế phục hồi và tăng trưởng hơn thì sẽ càng có nhiều yếu tố hỗ trợ giúp cho ngành bán lẻ nói chung và các cổ phiếu trong ngành nói riêng có nhiều cơ hội tăng trưởng bứt phá trong những giai đoạn sắp tới.